Uyku Bozukluğu Nedir? Nedenleri Nelerdir?
Fitbakim

Uyku hayatımızı sürdürebilmemiz için en az nefes almak kadar vücudumuzun ihtiyaç duyduğu bir faaliyettir. Çünkü uyku halindeyken vücut dinlenir ve rahatlar. Beden kendini yenileyerek bir sonraki güne hazırlar. Yetişkin insanlar için sağlıklı uyku süresi ortalama 7 ile 9 saat arasındadır.

 

Sağlıklı uyku uyuyamamak insan bedeninin dengesini bozar. Hem fiziksel hem ruhsal açıdan sağlıklı olmanın yolu kaliteli uykudan geçer. Uykunun kalitesinde bozukluklar olması sürenin artmasına ve azalmasına bağlı olarak gelişebilir. Geceleri deliksiz uyuyamamak sık sık farklı sebeplerden dolayı uyanmak da kaliteli uykunun önüne geçmektedir.

Uyku Nedir?

Uyku kişiyi dış dünyadan adeta kopartan bir harekettir. Uyku halinde dıştan gelen uyarılara tepki verilmesi ciddi oranda azalır. Uyku kişinin bilinçaltını ortaya çıkardığı, zihninin uyanık olduğu zamandan farklı çalışmasını sağlayan bir süreçtir. Vücutta değişik reaksiyonlar olurken bir taraftan da vücudu dinlendirir ve yeniler.

 

Uyku Nedir?

 

Uyku bebeklik dönemlerinde insanın zamanını en çok geçirdiği aktivite iken yaş ilerledikçe uyku süresi kısalır. Yaşlılar için ortalama sürenin bile altına inebilir. Genellikle yaşlılar geceleri sık sık uyanır ve tek parça uyku uyuyamazlar. Uykunun vücutta ne zaman gerekli olacağı kişiye bağlıdır. İnsanın gün içinde yaşadıkları, saat kaçta uyandığı, ne kadar yorulduğu vs. gibi sebepler uyku zamanını ve süresini belirler.

Uyku Bozuklukları Nelerdir?

Yapılan araştırmalara göre 85 tür uyku bozukluğu bulunmaktadır.

  • İnsomnia
  • parasomnia
  • Hipersomnia
  • Uykuda solunum bozukluğu
  • Solunuma bağlı olmayan uyku bozukluğu
  • Uyku ile ilişki hareket bozuklukları
  • Sirkadyen ritim bozuklukları

İzole semptomlar ve normal varyantları en yaygın görülen 8 farklı uyku hastalığıdır.

 

Uyku Bozuklukları Nelerdir?

  • İnsomnia, uykusuzluk sorunudur. Uykuya dalmada zorluk veya kesintisiz uyumayı sağlayamama olarak açıklanabilir. Bu sorun kişinin hayat rutinini ciddi olarak etkiler. İnsomnia sürekli olabileceği gibi bazen kısa süreli olarak da ortaya çıkabilir. Örneğin uzak mesafeler arası seyahat edildikten sonra yaşanan jet-lag durumu.
  • Parasomnia, uyku halindeyken yapılan tuhaf ve sıra dışı davranışlardır. Uyurgezer olma, uyurken konuşma, kâbus görme gibi davranışları kapsar.
  • Uyku apnesi, uykuda yaşanan solunum bozukluklarına verilen genel addır. Nefes alma azalır veya tamamen kesilir. Uzun sürekli ve çok yüksek sesli horlama olarak belirti gösterir.
  • Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları, kalitesi düşük uyku uyunmasına sebep olur. Huzursuz bacak sendromu bu grupta görülür. Uyurken sürekli olarak bacakları hareket ettirme isteği oluşur. Bu da kişinin uykuya dalamamasına sebebiyet verir.

Uyku Bozukluğu Nedenleri Nelerdir?

Kişinin uyku bozukluğu yaşamasının temel sebebi kaygı ve strestir. Sürekli stres altında yaşayan kişiler ile herhangi bir şey için sürekli kaygı duyan kişiler sağlıklı uyku uyuyamazlar.

  • Yatağa yatınca beynin sürekli düşüncelerle meşgul olması da uykusuzluğa sebebiyet verir.
  • Vücutta bulunan kronik ağrılar şiddetine göre uyku bozukluğu durumu yaratabilir.
  • Akciğerlerde sıkıntı varsa bu durum nefes alıp vermeye sirayet eder dolayısıyla uyku durumu da etkilenir.
  • Sık sık tuvalete gitmek geceleri uykuyu böler ve kişinin sabah dinç bir şekilde kalmamasına sebep olur.
  • Uyku bozukluğunun birden çok sebebi olsa da ortaya çıkardığı net bir sonuç vardır. Yorgun düşen vücut ve düşük enerji seviyesi.

Uyku Bozukluğunda Hangi Belirtiler Görülür?

Uyku bozukluğunda çok zıt iki belirti vardır.

  • Ya hiç uykuya dalınmaz ya da saatlerce uyunur
  • Ters zamanlarda uyuma isteğinin oluşması
  • Uykunun tek parça halinde olmaması
  • Kilo alıp vermede hızlı değişimler yaşanması
  • Yorgun uyanma
  • Kâbus görme gibi şikayetler sıklıkla yaşanır.

Kişinin uyurken dinlenememesi bir sonraki gününü çok etkiler. Yorgun ve bitkin olarak güne başlama sürekli olarak devam eder. Uyku bozukluğu yaşayan kişiler dayanılmaz hale geldikten sonra genelde doktora başvururlar. Ancak daha erken evrelerde gidilmesi yararlı olabilir.

Uyku Bozukluğu Tedavisinde Neler Yapılır?

Uyku bozukluğu tedavisi için öncelikle kişiler yaşadığı stres ve kaygı seviyesini azaltmalılar. Kişi kendi başına bunu başaramıyorsa önce psikolojik yardım almaya başvurabilir. Uyku öncesi rahatlatıcı bitki çayları içilebilir.

  • Kafein ve şeker tüketimi azaltılmalıdır. Eğer çok aşırı miktarlarda çay kahve tüketimi varsa uyku bozukluğunda etkisi olma ihtimali yüksektir.
  • Sigara ve alkol bağımlılığı azaltılmalıdır.
  • Yatak odasında rahat bir uyku için gerekli koşullar oluşturulmalı. Yatağın ve yastığın kalitesi arttırılmalı, odanın karanlık olması sağlanmalıdır.
  • Uyku saatleri belirlenmeli ve her gün bu saatlere riayet edilmelidir.
  • Evde yapılan uygulamalar sorunu çözmeye yetmiyorsa alanında uzman bir hekime başvurulmalıdır. Doktor çeşitli testler yaparak uyku bozukluğunun tipini belirler ve etkili bir tedavi yöntemi uygular.
  • Gerekirse medikal ilaç kullanımı başlayabilir, burun içinde et veya kemik varsa cerrahi operasyonlar ile müdahale edilir.

Ne Zaman Yardım Almalıyım?

Uyku bozukluğu kısa süreli olarak ortaya çıkabilir. Bu tip vakalarda çok sürmeden kendiliğinden geçecektir. Ancak düzensiz ve rahatsız uyku 30 günden fazla sürmeye başlamışsa en kısa zamandan doktordan randevu alınmalıdır. Bu 1 aylık süreçte hayatınız olumsuz olarak etkilenmeye başlayacaktır.

 

Uykusuzluk gün içerisinde daha çok agresiflik ve gerginlik yaşanmasına sebebiyet verir. Huzursuz geceler çok uzun sürerse huzursuz günlerin gelmesi de çok uzak olmaz.

Uyku Hapları Yardım Edebilir Mi?

Uyku hapları geçici olarak kişiyi uyutsa da kalıcı olarak tedavi etmez. Uyku hapları kısa süreli ve basit uyku bozukluklarını gidermeye yardımcı olur.  Bu durum için kaynağı araştırılmalı ve soruna sebep olan durumların üzerinde çalışılmalıdır.

 

Uyku hapları düzensiz ve bilinçsiz kullanılırsa başka rahatsızlıklara sebep olabilir. Bir doktor tavsiyesi ve kontrolü olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır.

 

Doktorlar kimi zaman düşük dozda antidepresanları da uyku sorununa yardımcı olsun diye hastalarına önerirler. Burada amaç tamamen hastanın zihninde oluşan ‘’ uyuyamama ‘’ sorununu gidermeye yöneliktir.

 

Uyku Hapları Yardım Edebilir Mi?

İyi Uyku Uyumanın Püf Noktaları

Sabaha zinde başlamayı sağlayacak iyi bir uyku için birkaç önlem alabilirsiniz.

  • Her gün belli bir saat belirleyip o saatte yatakta olmalısınız. Yatağınızın dışındaki yerlerde yapacağınız kısa şekerlemeler size kaliteli bir uyku yaşatmaz.
  • Uyurken elektromanyetik dalgalar yayan cihazları kendinizden uzaklaştırmalısınız. Cep telefonunuzu başucunuza koymaktan vazgeçin.
  • Akşam yemeğinden sonra geç saatlerde yemek yememelisiniz. Mideniz rahatsız olursa uykunuzu etkiler.
  • Yatak odasında uygun uyku şartlarını oluşturmalısınız.
  • Uyumadan önce zihninizi yoran, meşgul eden düşünceleri kafanızdan atın. Zihninizi tamamen berrak hale getirip uykuya hazırlayın.
  • Uykuya yakın saatlerde bedeninizi yoracak ağır işler yapmaktan kaçının. Şiddetli ağrılar uykunuza engel olacaktır.
  • Gündüzleri hatta mümkünse akşamüzeri saatlerinde uyumayın.
  • Dikkat edeceğiniz birkaç husus ile uykunuzun verimini arttırabilirsiniz.

İyi Uyku Uyumanın Püf Noktaları

Özetleyecek Olursak

Hayatın olağan akışında uyku kalitesini etkileyecek birçok faktör vardır. Geceleri uyku sorunlarına yol açacak bu olumsuz durumlar ortadan kaldırılarak sağlıklı ve düzenli bir uyku uyumak sanıldığı kadar imkânsız değildir. Uykusuzlukla baş etmenin bitkisel ve medikal bir sürü yöntemi vardır. Ancak dikkat etmek gerekir ki bu yöntemleri uygularken ortaya başka sorunlar çıkmasın.

 

Uyku bozukluğu konusunda ciddi sıkıntılar yaşanıyorsa mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Hekim tavsiyesi doğrultusunda bir yol haritası izlenmesi yapılacak en doğru şey olacaktır. Bu yazıyı sonuna kadar okuduysanız uyku bozukluğu hakkında birçok şey öğrenmiş oldunuz. Böyle bir probleminiz varsa alacağınız tedbirleri artık biliyorsunuz. Problem sizde değil bir yakınınızda ise uygun tavsiyeleri vererek sorunun çözümüne yardımcı olabilirsiniz.

 

İyi bir uyku hayat kalitesini belirler. Şimdilik hoşça kalın bir başka sağlıklı yazıda görüşmek dileği ile.

Uyku Bozukluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yetişkinlerde günde ortalama 7 ile 9 saat arasındadır.

Uyumadan önce içilecek melisa çayı iyi bir uyku deneyimi yaşatabilir.

Gün içerisinde sürekli yorgun hissetme, uykusuzluk, aşırı uyku gibi şikayetlerin bir aydan daha uzun sürede devam etmesi ile anlaşılır.

Kişiyi gün boyu huzursuz eder bazen bir takıntı hale gelir. İleri seviyelerde takıntı psikolojik rahatsızlıklar ortaya çıkarabilir.

Uyku bozukluğu yaşıyorsanız bir nöroloji uzmanına başvurmalısınız.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız