Stres Nedir, Nasıl Oluşur?
Fitbakim

Stres Nedir? Nasıl Oluşur - Belirtileri Nelerdir?

Stres, aşırı olarak kişi tarafından algılanan, duygusal, bilişsel ve sosyal görevlere karşı bir dizi zihinsel ve fiziksel yanıttır. Vücudumuzun bu tepkisi aslında normaldir ve hayatımızın bir parçasıdır. Ancak, yapmak istediğiniz veya yapmanız gereken şeyleri yapma yeteneğinizi etkiliyorsa, bu stres sağlıksız hale gelmiştir. Bu yazımızda stresin nedenleri, belirtileri, hastalıkları ve daha birçok detay hakkında bilgi bulabilirsiniz.

Stres Nedenleri

Stresin nedenleri kişiden kişiye değişir.  Genellikle sebep belirli bir olayda değil, birbiriyle etkileşim halinde olan farklı duygusal baskıların bir arada bulunmasında aranmalıdır. Dolayısıyla stresin başlıca nedenleri arasında işten aile yaşamına, finansal sorunlardan yaşa bağlı bozukluklara kadar günlük yaşamın farklı alanları yer almaktadır.

Stresin en yaygın nedenlerinden bazıları şunlardır

  • İş: Aşırı çalışma, stresin en yaygın nedenlerinden biridir. 
  • Aile: Aile üyelerini etkileyen hastalıkların hem kısa hem de uzun vadede güçlü bir duygusal etkisi vardır. Ayrıca, kavgalar ve ilişki sorunları günlük stresin ana nedenleri arasında olabilir. 
  • Para: Herkes borç sorunlarından veya düşük likiditeden kaçınmaya çalışır. Ancak, bu dezavantajlar hayattaki bazı anların bir parçası olabilir. Stresin en önemli nedenleri arasında araba tamiri, ev bakımı veya özellikle yüksek faturanın gelmesi gibi beklenmedik masraflar yer alır. 
  • Hayattaki kilometre taşları: Değişiklikler büyük bir mutluluk kaynağı olabilir. Fakat aynı zamanda önemli stres nedenleri de olabilir. Örneğin, evlenmek ve aileden ayrılmak, yeni ihtiyaçlar ve sorumlulukların yanı sıra işyerinde terfi etmeyi de içerir. 

Stres'in Belirtileri Nelerdir?

Stresi kontrol etmenin ilk adımı stresin belirtilerini bilmektir. Ancak stres belirtilerini tanımak düşündüğünüzden daha zor olabilir. Çoğumuz stresli olmaya o kadar alışkınız ki, çoğu zaman kırılma noktasına gelene kadar stresli olduğumuzu bilemeyiz.

En sık görülen stres belirtileri dört kategoride tanımlanmıştır:

1- Fiziksel belirtiler

  • Baş ağrısı
  • sırt ağrısı
  • hazımsızlık
  • boyun ve omuzlarda gerginlik
  • mide ağrısı
  • taşikardi
  • ellerde terleme
  • ekstrasistol
  • ajitasyon
  • uyku sorunları
  • yorgunluk
  • baş dönmesi
  • iştahsızlık
  • cinsel sorunlar
  • kulak çınlamas

2- Davranışsal belirtiler

  • Diş gıcırdatma
  • zorlayıcı yemek yeme
  • daha sık alkol alma
  • başkalarına karşı eleştirel tutum
  • zorbalık davranışı
  • görevleri tamamlamada zorluklar.

3- Duygusal belirtiler

  • Gerginlik
  • öfke
  • sinirlilik
  • kaygı
  • sık ağlama
  • mutsuzluk
  • çaresizlik hissi
  • kıpırdamaya veya üzgün hissetmeye yatkınlık.

4- Bilişsel belirtiler

  • net düşünmede zorluk
  • karar verme sorunları
  • dikkat dağınıklığı
  • sürekli endişe
  • mizah duygusu kaybı
  • yaratıcılık eksikliği

Kronik Stres nedir?

Stresin fiziksel etkileri genellikle uzun sürmez. Ancak bazı kişiler kendilerini sürekli bir baskı ve stres durumunda bulurlar. İşte bu kronik stresdir.

Kronik stresin bazı potansiyel nedenleri şunlardır:

  • zorlayan işler
  • finansal zorluklar
  • zorlu ilişkiler

Kronik stres, vücuda uzun süre baskı uygular. Bu, çeşitli semptomlara neden olabilir ve belirli hastalıklara yakalanma riskini artırabilir.

Kronik Stres Belirtileri Nelerdir?

Kronik stres tüm vücudu etkiler. Günlük olarak çalışmayı daha zor hale getirebilecek birkaç fiziksel veya psikolojik semptom olabilir. Bu semptomlar kişiden kişiye değişir.

Kronik stresin belirti ve semptomları:

  • aşırı sinirlilik
  • tükenmişlik
  • baş ağrısı
  • konsantre olma zorluğu veya bunu yapamama
  • hızlı, düzensiz düşünceler
  • uyku zorluğu
  • Sindirim problemleri
  • iştah değişiklikleri
  • çaresiz hissetmek
  • algılanan kontrol kaybı
  • kendine güvensiz
  • cinsel istek kaybı
  • sinirlilik
  • sık enfeksiyonlar veya hastalıklar

Stres Hangi Hastalıklara Yol Açar?

Stress uzun süreli devam ederse kronik bir hal alır ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürür. Ruh hali değişimleri ve kaygı ile birlikte duygusal dengesizliklerin yanı sıra fiziksel düzeyde birçok değişikliğe neden olur.

İşte stresin neden olacabileceği hastalıklar.

  • Egzema
  • Roza
  • Stres ürtikeri (ve kaşıntı)
  • Sivilce ve akne
  • Mide ağrısı ve karın
  • Ülser
  • Kolit
  • Saç dökülmesi
  • Arpacık
  • Baş dönmesi
  • Kilo kaybı
  • Adet döngüsününde dengesizlik

Stres vücutta hangi değişikliklere neden olur?

Duygular, düşünceler ve olaylar gibi günlük stresli uyaranlara vücudumuz çeşitli şekillerde tepki verir.

  • 1. Kardiyovasküler duyumlar : Strese irdğimizde ilk hissettiğimiz şey taşikardidir. Kan basıncı yükselir. Kalbin kaslara besinleri hızlı bir şekilde taşıması gerekir ve kalbimizin çalışmasını daha yoğun hissederiz. Ani bir hızlanmadan (aritmiler) sonra hızlandığını, yavaşladığını, hissederiz. Bunun sonunda da sıcak basar, üşürsünüz, terlersiniz.
  • 2. Solunum duyuları : Otonom sinir sistemi (ANS) solunumu yoğunlaştırır ve kana geçen oksijen fazlası kaslara salınmaz. Nefes darlığı hissi, göğüste basınç hissedilir.
  • 3. Bağırsaklar : Duygular ve bağırsaklar arasında güçlü bir ilişki olduğunu biliyoruz.  Aslında duygusal ve gıda uyaranlarına tepki olarak bağırsak aktive olur, bloke olur, yeniden aktive olur, midede yemek duru. Böylece mide bulantısı, şişlik, ağız kuruluğu, midede düğümlenme, boşaltma dürtüsü önlenemez. 
  • 4. Kas duyumları :Kas gerginliği, titreme, eklem iltihabı, hareketsiz kalamama, kronik kas kasılmaları vücudumuzun zihinsel ve fiziksel gerginliğe verdiği tepkilerdir. 
  • 5. Nörolojik duyumlar :Akıcı düşünme zorluğu, dikkat ve konsantrasyon sorunları, hafıza sorunları, kaygı ve stresin belirtileridir. 

Sonuç Olarak :

Stres, herkesin deneyimleyeceği bir durumdur. Aşırı stres farklı şekillerde sağlığa zarar verebilir ve enerji seviyelerini düşürür. Ayrıca, baş ağrısı veya kronik ağrıları tetiklemek gibi çeşitli semptomlara yol açar. Neyse ki, farkındalığı arttırmak, egzersiz yapmak ve yoga yapmak gibi stresi azaltmanın birçok yolu vardır.

 

 

Bu yazımız sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık problemleriniz için mutlaka ilgili doktara başvurmalısınız.

Stres Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Duygusal stres, tehlike, tehdit ve kişisel güvenlik kaybı durumlarının veya iç çatışmalar, hayal kırıklıkları, benlik saygısı kaybı ve keder tarafından üretilen psikolojik gerginlik ve huzursuzluk hissidir.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız