Romatoid Artrit (İltihaplı Romatizma) Nedir?
Fitbakim

İltihaplı romatizma bir diğer ismiyle romatoid artrit (eklem romatizması) daha çok el ve ayak kemikleri gibi küçük eklemlerde görülen bir romatizma çeşididir. Bazen diz, kalça, omuz gibi büyük eklemlerde de rastlanabilir.

 

İstatiksel olarak dünya üzerinde en sık görülen iltihaplı romatizma çeşitlerinden bir tanesidir. Eklemlerde tahribata ve şekil bozukluğuna en çok neden olan romatizma çeşidi de budur. Aynı zamanda bazı kişilerde cilt, göz, akciğer, kalp ve damarları kapsayan birçok vücut sistemine de zarar verebilir.

 

Yaygın bir inanış olarak aşırı sıcak veya soğuk havaların bu hastalığı tetiklediği düşüncesi hakimdir. Ancak bu inanış doğruluk payına sahip değildir. Romatoid artrit aslında bağışıklık sisteminden kaynaklanır. Bu durumda vücudun bağışıklık sistemi kendi dokularına zarar vermeye başlar. Bağışıklık sistemini özellikle eklem dokularına saldırarak bu hastalığa sebep olur.

Romatoid Artrit Neden Oluşur?

Romatoid artrit bağışıklık sisteminin kendi dokularına hasar vermesiyle oluşan bir hastalıktır. Bu hastalık çoğunlukla kemik ve kıkırdak dokusuna zarar verir. Bununla birlikte eklemleri bir arada tutan tendonlara ve bağlara da hasar verir. Hastalığın ilerlemesiyle beraber kemikler olması gereken şeklini kaybeder. Zaman içerisinde kemikler hareketi sağlayan konumlarından da ayrılırlar. Kişinin hareket kabiliyeti böylece kısıtlanmış olur.

 

Bilim dünyasında tüm bunların nedeni ise bilinmemektedir. Ancak bazı bilim insanları genetik yatkınlığın etkili olabileceğini savunmaktadır. Bu durum her hastada geçerli değildir yani bu hastalığa sahip olan herkesin genetik yatkınlığı yoktur. Genetik yatkınlık yalnızca hastalığın kişilerde görülme ihtimalini arttırır.

 

Bu sebeple bilinmeyen çevresel ve bedensel faktörler bu hastalığı tetikler demek mümkündür. Romatoid artriti tetikleyen unsurlar arasında kişinin büyük bir üzüntü içerisinde olmasını, günlük yaşamda ağır stres yaşamasını, mikrobik faktörleri sayabiliriz.

Romatoid Artrit Diğer Romatizma Çeşitlerinden Nasıl Ayrılır?

Romatoid artriti diğer romatizma çeşitlerinden ayırmanın en kolay yolu tutulan vücut bölgelerini incelemektir. Bu hastalıkta en çok el bileği gibi küçük birçok vücut eklemi tutulur. Çoğunlukla tırnaklara yakın kısımlarda tutulma görülmez. Kireçlenmeye bağlı olan romatizmada ise tırnaklara yakın kısımlarda tutulmalar gözlemlenir.

 

Romatoid artritde genellikle tutulan eklemler dirsek, omuz, boyun, çene, kalça, diz ve ayak bilekleridir. Bu romatizma çeşidinde genellikle omurga eklemleri hasar almaz. Ancak bazen boyun omurları tutularak çeşitli boyun ve ense ağrılara sebep olabilir.  

 

Romatoid artritin bir diğer ayırt edici özelliği ise kişiye simetrik tutulmalar yaşatmasıdır. Örneğin kişinin sağ el bileğinde şişkinlik varsa sol el bileğinde de şişkinlik görülür. Bu duruma diğer romatizma çeşitlerinde rastlanmaz.

Romatoid Artrit Hastalığında Genetiğin Ya Da Cinsiyetin Önemi Var Mı?

Romatoid artrit, genetik yatkınlığa sahip kişilerde hastalığın görülme ihtimali fazladır. Ancak genetik yatkınlık çevresel faktörlerle birleşmediğinde her zaman hastalığa yol açmaz.

 

Hamile kişiler gebelik dönemlerinde hastalık, %75-80 sessiz döneme girer. Doğum gerçekleştikten sonra ilk üç ay içerisinde hastalığın alevlenmesi artar. Tek yumurta ikizlerinde ise iki bebekte de görülme olasılığı yüzde 15 ile 20 arasındadır.

 

Kadın bireylerde erkeklere oranla 3 kat fazla rastlanır. Ancak kadınların aleyhine olan bu durum yaşın ilerlemesiyle beraber azalır. Yani kadınların hastalığa yakalanma ihtimali yaşlandıkça azalır.

Romatoid Artritin Belirtileri Nelerdir?

Romatoid artrit yaşayan kişilerin yaşadığı semptomların en başında şişmiş, hassas ve sıcak hissedilen eklemler gelir. Bu belirtilerin yanı sıra sabah uyanıldığı anda ve uzun süre hareketsiz kalındığında yaşanan eklem sertliği, yorgunluk ve yüksek ateş de sayılabilir.

Romatoid artrit hastalarının %40’ında eklemleri etkilemesinin yanı vücudun farklı bölümleri de etkilenir. Bu vücut yapılarını aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

  • Akciğerler
  • Böbrekler
  • Cilt
  • Gözler
  • Kalp
  • Kan damarları
  • Kemik iliği
  • Sinir dokusu
  • Tükürük bezleri

Romatoid artritde görülen semptomlar kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir. Semptomların hangilerinin görüldüğü veya sıklığı da değişir. Bu hastalık iki evreye sahiptir: Alevlenme dönemi ve hafifleme dönemi. Hastalığın etkinliğinin arttığı ve belirtilerinin sıklaştığı döneme alevlenme dönemi ismi verilir. Semptomların azaldığı döneme ise hafifleme dönemi adı verilir.

 

Romatoid artrit tedavi edilmediği takdirde eklemlerin yapısı deforme olur. Eklemler olması gereken doğal yerlerinden oynayarak hareket kabiliyetini kısıtlamaya neden olabilir.

Romatoid Artrit Nasıl Teşhis Edilir?

Romatoid artrit her zaman erken teşhis edilebilen bir hastalık değildir. Bunun sebebi ise bu hastalığın semptomları diğer hastalıkların semptomlarına benzerlik göstermesidir. Teşhisi doğrulamak için tek bir kan testi veya belirli bir fiziksel bulgu yoktur.

 

Doktor fiziksel muayene sırasında eklemlerdeki şişkinlikleri, kızarıklıkları ve sıcaklığı kontrol eder. Ayrıca bu kontrollere ek olarak kişinin kas gücü ve reflekslerine de bakılır. Bunlardan sonra doktor kan testi de isteyebilir.

 

Kan testlerinin yanı sıra bu hastalığın nasıl ilerlediğini izleyebilmek için röntgen yöntemi kullanılır. MRG ve ultrason testleri de hastalığın boyutunu belirlemek için doktora yardımcı olan yöntemlerdir.

Romatoid Artrit Nasıl Tedavi Edilir? Kullanılan İlaçlar Nelerdir?

  • Romatoid artrit için belirlenmiş kesin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bu hastalık diğer kronik hastalarda olduğu gibi, örneğin; şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon bir ömür tedavi gerektirebilir.
  • Bu tarz hastalıklarda net bir tedavi yöntemi olmadığı için doktorun asıl amacı hasta kişinin semptomlarını hafifletmek üzerinedir. Bu şekilde hasta kişinin hayat kalitesini arttırmak hedeflenir.
  • Romatoid artrit tedavisi için başvurulması gereken ilk uzmanlık romatolojidir. Romatolojinin yanı sıra ortopedi uzmanı, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı ve diğer ihtiyaç duyulan uzmanlıklara da danışılması gerekilir.
  • Romatoid artritin tedavisinde kullanılan ilaçlar hastanın hangi semptomlara sahip olduğuna ve ne zamandır belirti yaşadığına göre değişkenlik gösterir. Bu ilaçların asıl hedefi hastalığın ilerlemesini önlemektir. Bu sayede hastanın dokularında kalıcı hasar olması da engellenir.
  • DMARD sınıfı ilaçların yan etkileri hastadan hastaya göre değişkenlik gösterir. Genellikle karaciğer hasarına ve akciğer enfeksiyonlarına neden olur.
  • Non-steroid antienflamatuar ilaçları da romatoid artrit hastalığının tedavisinde kullanılır. Bu ilaçlar sayesinde hasta kişinin ağrıları azalır ve iltihap kesilir. Yan etki olarak ise mide tahrişi, kalp hastalıkları ve böbrek hasarı görülebilir.

Sonuç Olarak

Bu yazının tamamından da anlayabileceğiniz üzere romatoid artrit diğer romatizma çeşitlerinden farklı olarak kişinin bağışıklık sisteminden kaynaklandığı için vücudun neredeyse tüm sistemleri üzerinde etkilidir. Semptomları diğer hastalıklarla karıştırıldığı için kolay tespit edilemez.

 

Eğer eklemlerinizde bir değişiklik olduğunu fark ederseniz mutlaka bir uzmana görünmelisiniz. Hastalık ilerlediğinde kalıcı hasar verme olasılığı da artacaktır. Bu yüzden eğer belirtilerin sizde olduğunu düşünüyorsanız göz ardı etmemenizi tavsiye edebiliriz.

Romatoid Artrit (İltihaplı Romatizma) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Romatoid artrit, genetik yatkınlığı fazla olan kişilerde daha çok görülme olasılığına sahiptir. 16 yaşını geçmiş kişilerde genelde 30 ile 50 arasında rastlanır. Kadınlarda erkeklere oranla 3 kat fazla görülür ancak yaşın ilerlemesiyle beraber bu ihtimal eşit hale gelir.

Romatoid artrit tedavisi yapılmadığı takdirde hastalarda kalıcı hasara neden olur. Eklemlerin doğal yerlerinden oynayarak hareket kabiliyetini kısıtlamaya yol açabilir. Bu gibi durumlarda kişinin hayat kalitesi düşer ve hastalık riskli bir hale gelir.

Romatoid artritten korunmak için yapılabilecekleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

  • Tütün kullanmayı bırakmak: Sigara ve tütün kullanmak hastalığın nedenleri arasında gösterildiği için romatoid artrit hastalarının sigara veya tütün kullanmaması gerekir. Ayrıca sigara veya tütün kullanmak hastalığın ilerlemesine de yol açar.
  • Diş eti iltihaplarının tedavisi: Diş eti iltihaplarına sahip olmak romatoid artrite neden olduğu için diş eti sorunları en kısa sürede tedavi ettirilmelidir.
  • Düzenli egzersiz yapmak: Düzenli egzersiz yapmak genel sağlığı olumlu etkilediği için eklem sağlığına da iyi gelir. Tempolu yürüyüş yapmak, yüzmek genel kas ve kemik sağlığını olumlu yönde etkiler.
  • Beslenmeye dikkat etmek: Sağlığın genel anlamda iyi durumda olabilmesi için kişinin beslenmesine dikkat etmesine gerekir. Sık sık balık yemek, omega 3 ve A vitamini kullanmak romatoid artriti baskılayabilir. Yeterince sebze, meyve ve tahıl tüketmek de sağlık için önemlidir.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız