Öz güven Nedir? Nasıl Kazanılır? Geliştirme Yolları Nelerdir?
Fitbakim

Öz güven Nedir? Nasıl Kazanılır? Geliştirme Yolları Nelerdir?

Öncelikle kelimenin yazılışı hakkında birkaç şey söyleyelim. Birçok yerde öz güven kelimesi ‘’özgüven’’ şeklinde bitişik yazılır. Kelimenin en yaygın kullanımı bu halidir. Ancak ‘’Dilimiz Kimliğimizdir.’’ Sloganı ile çalışmalarını yürüten Türk Dil Kurumu’na göre ‘’ Öz Güven ‘’ olarak ayrı yazılmalıdır. Biz de bu yazıda Türk Dil Kurumu’nun kullanımı doğrultusunda öz güven olarak kullanacağız.

 

Öz güven nedir sorusuna teknik olarak Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde yer alan tanımı ile cevap verelim. Öz güven, insanın kendine güvenme duygusu, olarak tanımlanır. Öz güven hayatta kalabilmek ve başarılar elde edebilmek için en çok ihtiyaç duyulan duygudur. Öz güven sahibi kişiler her zaman dik duruş sergiler ve hayattan gelebilecek şeylere karşı korkmadan yaşamlarını sürdürürler.

 

Öz güven başarı elde etmek kadar sorunlar yaşarken de ihtiyaç duyulan bir histir. Çünkü kişi kendi sorunlarını öz güveni sayesinde tek başına kimseye ihtiyaç duymadan çözebilir. Öz güven duygusunun sağladığı itici kuvvet kişinin daha mutlu bir birey olmasını da sağlar.

Öz Güven Nereden Gelir?

Öz güven oluşumu kişinin hayatının ilk yıllarında başlar. Okul hayatı başlamadan, aile içinde ev ortamında anne-baba ilişkisi çerçevesinde öz güvenin temelleri atılır. Ebeveynlerin çocukla kuracağı ilişki kadar kendi aralarındaki ilişkide önemlidir. Anne baba arasındaki sağlam ve başarılı ilişki ailenin huzurunu dolayısıyla da çocuğun/çocukların öz güvenini etkiler.

  • Aile içinde demokratik olarak ve çocuğun varlığına saygı gösterilerek kurulacak bir hayat düzeni psikolojik olarak sağlıklı ve mutlu bireylerin yetişmesi sağlar. Yaşam koşullarının bu şekilde olumlu olması kişinin benlik duygusunu güçlendirerek geliştirir.
  • Aile hayatı kadar önemli bir diğer faktör çocuğun girdiği sosyal ortamlardır. Donanımlı eğitimciler tarafından yetiştirilen öğrenciler de hem akademik hem de sosyal hayatta başarılı olacaklardır.
  • Öz güven kişinin kendi benliğine duyduğu saygı ile ilgilidir. Kendine saygısı olan bireyler hayatta risk almaktan korkmadan yaşarlar.
  • Çocuklar üzerinde öz güven duygusunun gelişiminde kendi yaşıtları ile kurduğu ilişkiler de rol oynar. Arkadaş grubunda dışlanmayan, sözü dinlenen, liderlik yapabilen çocukların öz güvenleri yüksek olur.
  • Öz güven kişinin yeteneklerinden de gelir. Kişinin kendi yeteneklerine inanması ve başarılarını arttırması öz güvenini yerine getirir.

Öz güven Nasıl Kazanılır? Geliştirme Yolları Nelerdir?

Öz güven kazanmak ve geliştirmek için öz güven eksiliği yaşayan kişilerin üzerine düşen birtakım sorumluluklar vardır. Öz güven kendi kendine var olabilen bir duygu değildir. Öz güven eksikliği ile başa çıkabilmek için en önemli adım her daim kişinin kendinden emin olmasıdır. Kararsızlık yaşamamalı, hızlı karar verme mekanizmasını geliştirmelidir. Sonrasında ise verdiği kararlardan pişmanlık duymamalıdır. Verdiği kararın sonucu iyi veya kötü olsun kişi kararından dönmemeli ve sonuçları ile yüzleşebilmelidir.

 

Hayatta büyük başarılar elde etmiş kişileri örnek alın. Çekingen olmaktan vazgeçin. Büyük başarıların altında cesur, kararlılık ve atılganlık hisleri mevcuttur. Öz güven kazanmanın önemli aşamalarından birisi kişinin görüntüsünden emin olmasıdır. Güzel veya çirkin olmak önemli değildir. Önemli olan bakımlı ve düzgün gözükmektir. Görünüşünüz tanımadığınız insanların size yaklaşım tarzını belirler.

 

Mecburiyetleri bir kenara bırakın. Yapmak istemediğiniz hiçbir şeyi kimsenin size zorla yaptırmasına izin vermeyin.

Öz Güvenin Oluşumu Nasıl Başlar?

Öz güvenin oluşumu çocuk yaşlarda başlar. Ancak problemli bir çocukluktan miras kalan öz güven eksikliği hayat boyu sürmek zorunda değildir. Öz güven eksikliği yaşayan insanlar istedikleri her yaşta bu sorunun üzerine giderek çözüme kavuşabilirler. Hayatta yeni yeni başarılar elde ettikçe, insan ilişkileri arttıkça öz güven oluşumunun temelleri atılabilir.

 

Öz güven eksikliği yaşayan kişiler öncelikle kendilerine başarabilecekleri nispeten kolay hedefler belirlemeli ve bu uğurda çalışmalılar. Hedeflerine ulaştıkça benlik duygusu pekişecek ve hayatta bir şeyler başarabiliyorum hissi, kaybolan öz güveni tekrar oluşturabilecek.

 

Öz güven oluşumunda çevresel faktörlerin de etkisi vardır. Öz güven problemi yaşayan kişiler çevrelerinde güvendikleri ve öz güveni yüksek kişilerden yardım alabilirler. Klinik bir psikolog ile görüşerek bilimsel çalışmalarla bu süreci destekleyebilirler.

Öz güvenin Oluşumunu ve Gelişimini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Öz güven oluşumu ve gelişimi konusunda bazı faktörler çok etkilidir. Bu faktörleri kısaca sıralarsak;

  • Ebeveyn davranışları
  • Ailenin dağılması
  • Aile bireylerinde eksiklik
  • Şiddet
  • Sorumluluk duygusu
  • Bilişsel ve duygusal zekâ
  • Başarı
  • Sosyal ortamlar
  • Öğretmen

Ebeveyn davranışları : Kronolojik olarak çocuğun öz güven oluşumunda ortaya çıkan ilk faktördür. Çocuk dünyaya aile ortamında gözünü açar ve ilk olarak anne ve babasını tanır. Çocuğu yetiştiren ebeveynlerin işte bu sebeple öz güven oluşumunda büyük etkisi vardır.

 

Ailenin dağılması : Boşanmış ailelerin çocukları genelde hayatta içine kapanık, öz güveni düşük, sorunlu olur. Anne veya babadan ayrı yaşama çocuk için belli duygularda eksikliklere sebebiyet verir. Burada çocukla birlikte yaşayan ebeveyne daha büyük sorumluluk düşer. Çocukla sürekli vakit geçiren kişi olduğu için bu eksiklikleri tamamlamak çoğunlukla kendisine düşer.

 

Aile bireylerinde eksiklik (Anne veya Babasını kaybetmiş) : çocuklarda bir eksiklik duygusu oluşur. Çocuğun güven duygusunun sarsılmasına sebep olan bu eksiklik, anne yokluğunda daha duygusal iken baba yokluğunda daha çok dış dünyaya karşı korunmasız hissetme şeklinde olur.

 

Şiddet : Ailesinden şiddet gören çocuklar deyim yerindeyse hayata 1-0 geride başlar. Bu çocukların kişiliklerine saygı gösterilmemesi çocuğun öz güveni eksik olmasına sebep olur. Çocuk sürekli dayak yeme korkusu yaşadığı için genellikle çekingen büyür. Bu çekingenlik yetişkin olduğu zamanlarda da kendinden emin olamama şeklinde devam eder. Bazı çocuklarda ise bu durum ters teper. Dayak yedikçe dış dünyaya karşı daha saldırgan olur. Potansiyel bir suçlu olabilir.

 

Sorumluluk duygusu : Çocuğun öz güven gelişiminde olumlu rol oynar. Çocuğunuza küçük yaşlardan itibaren yerine getirebileceği sorumluluklar verirseniz onun kişisel gelişimine katkıda bulunmuş olursunuz. Örnek olarak kirli çamaşırlarını sepete götürmesini söyleyebilirsiniz veya su içtiği bardağı bulaşık makinesine yerleştirmesini isteyebilirsiniz.

 

Bilişsel ve duygusal zekâ : Bu zekâ türleri birbirinden farklıdır. Genellikle kişide bir tanesi baskın gelir. Hangisi baskın olursa olsun zeki kişilerin kendine güveni yüksek olur. Kendi başarma kapasitelerinin farkına vardıkları anda öz güven seviyesi katlanarak artar.

 

Başarı : Başarılı insanlar nerede olursa olsun hep kendilerine güvenirler. Bu başarı okulda, iş hayatında, sosyal ortamlarda kısacası hayatın her alanında olabilir. Bireyler başarı gösterdikleri alana yönelirler çünkü başarma hissi öz güvenlerini yerine getirir ve geliştirir.

 

Sosyal çevre : Kişilerin bulunduğu sosyal çevre öz güven için çok önemlidir. Hor görülen, aşağılanma duygusuna maruz kalınan bir ortamda birey kendine gücen duygusunu kaybeder. Ancak kişi sevildiğini hissettiği kendisine saygı duyulduğuna inandığı ortamlarda huzurlu, mutlu ve öz güveni yüksek olur.

 

Öğretmen : Herkesin hayatının bir dönemine dokunmuş unutamadığı bir öğretmeni vardır. İnsan hayatlarına damga vuran bu öğretmenler bazen olumlu bazen olumsuz olarak hatırlanabilir. Öğretmenin davranışların çocukların öz güvenlerini çok yükseltebilirken çok aşağıda çekebilir. Çocukken iyi bir öğretmene rastlamak hayattaki en büyük şanslardan birisidir.

Öz güven Eksikliğiniz Varsa, Ne Gibi Olumsuz Etkiler ile Karşılaşırsınız?

Öz güven eksikliği hayatta mutsuz ve huzursuz bir birey olmanıza etki eder. Sürekli telaş ve kaygı içerisinde yaşayabilirsiniz. Kararsızlık hayatınızın her alanına sirayet eder. Sürekli kendinizi başka insanlara kanıtlamaya çalışırken bulursunuz. Kendi ailenizi kurduğunuzda da başarıya ulaşamazsınız. Çiftler genellikle karşılarında hayatla birlikte mücadele edebileceği öz güveni yüksek kişiler ararlar.

Öz güven Sahibi Olmanın Önemli Yanları Nelerdir?

  • Öz güven sahibi olmak öz saygınlık kazanmak için çok önemlidir. Kişi kendisinden ne kadar eminse kendine duyduğu saygı da o oranda yüksek olacaktır.
  • Öz güveni yüksek kişiler toplum içerisinde de fazlasıyla dikkat çekerler. Genellikle kitleleri yöneten liderler öz güveni yüksek kimselerdir.
  • Öz güven insanı fiziksel olarak da etkiler. Kişinin duruşu, yürüyüşü, beden dili çok daha sağlam ve dikkat çekici olur.

Akademik olarak öz güveni yüksek çocuklar

Akademik olarak öz güveni yüksek çocuklarda keşfetme arzusu hep dinç kalır. Bu çocuklar her zaman meraklıdır, yeni bilgiler öğrenmeye heveslidir, başarı yolculuğunda mücadele etmeyi severler. Her zaman gelecek için yüksek hedefleri vardır. Bu çocuklar çevreleriyle yarışmazlar. Arkadaşlarını rakip olarak değil birer dost olarak görürler. Tek rakipleri kendileridir. Devamlı olarak kendilerini yenilemeyi severler, her zaman başarılarını arttırmaya yönelik gayret gösterirler.

Akademik olarak öz güveni orta-zayıf çocuklar

Bu tarz çocuklar kendileriyle barışık değildirler. Başarısızlıklarını bir hezimet olarak algılarlar. Kendilerini yenilemeye açık değildirler. Hata yapmaktan korktukları için kendilerine yeni fırsatlar tanımazlar. Fazlasıyla alıngan ve genelde çalışmayı sevmeyen çocuklardır. Bu çocuklar genelde içlerine kapanık olurlar. Kendilerine olumsuz etiketler yapıştırıp sürekli başkalarıyla kıyaslarlar. Yetersizlik hissinden kurtulamazlar.

Sağlıklı Öz güven Nedir? Öz Güvenli Olmak Kendini Beğenmişlik midir?

Sağlıklı öz güven duygusu, bu duyguyu kontrol altında tutabildiğiniz zaman olumlu olur. Öz güven duygusu aşırıya kaçarsa bu durum narsizme kadar gidebilir. Bu da yazı boyunca anlattığımız öz güven kişiye mutluluk katar düşüncesinin tam tersine sebep olur. Narsizm boyutunda öz güvenli olan kimseler de tıpkı öz güvensiz kimseler gibi ait olduğu topluluğa adaptasyon sorunu yaşar.

 

Öz güven aşırıya kaçmadığı sürece kendini beğenmişlik sayılmaz. Öz güvenli kimselerin tutum ve davranışları da bir bakıma bu soruyu yanıtlar. Kişi kendisiyle barışık olduğu kadar çevresiyle de barışık ve uyumlu olursa öz güveni ona zarar vermez. Sağlıklı bir öz güven duygusuna sahip olmak kişinin kendi elindedir.

Öz Güven-Öz Yeterlilik-Öz Benlik Saygısı Aynı Şeyler mi?

  • Öz güven, insanın kendine güvenme duygusudur.
  • Öz yeterlilik, bireyin karşılaştığı problemleri kendi başına çözebileceğine olan inancıdır.
  • Öz benlik, kişinin toplum içerisinde yeterli ve etkili olabilme hissiyatıdır.

Başlıkta sıraladığımız kavramların tanımlarını açıkça belirttik. Bu kavramlar aynı anlama çıkmazlar fakat birbirleriyle bağlantılılardır. Bu 3 temel kavram kişide bir arada mevcutsa o zaman kişi bir birey olma duygusunu tam anlamıyla hisseder.

Öz güven Eksikliği ve Çözüm Yolları

Öz güven eksikliğinde çözüm arama aşamasına geçmek için öncelikle kişi kendisinde öz güven eksikliği olduğunu kabul etmelidir. Öz güven eksikliği olan kişiler sürekli olarak olumsuz duygular etkisi altındadır. Sahip olduğu olumsuz duygu ve düşünceler kişiyi hayatın her yerinde başarısızlığa sürükler. İnsan ilişkileri, akademik kariyeri, iş hayatı, aile hayatı, sosyal ilişkileri kişinin başarısızlığa uğradığı ve içine kapandığı alanlardır.

  • Öz güven eksikliği olan kişiler hiçbir zaman ileriye doğru yol alamazlar.
  • Öz güven eksikliğinden kurtulmak istiyorsanız şikâyet etmekten vazgeçip harekete geçmelisiniz. Olumsuz düşüncelerden kurtulmalı geleceğe her zaman umutla bakmalısınız. Sorunu dışarıda aramak ve öfkelenmek yerine öz eleştiri yaparak bu olumsuz duygu sürecini iyi yönetmelisiniz.
  • Sizi aşağı çekecek insanlarla diyalog kurmamalı, sizi olumlu yönde motive edecek insanlarla sağlıklı ilişkiler kurmalısınız.
  • Yerinizde saymak yerine kendinizi her alanda geliştirmeye çalışmalısınız.
  • Başkalarının size saygı göstermesini istiyorsanız önce kendinize saygı göstermelisiniz.

Özetleyecek Olursak

Öz güven sağlıklı bir hayat geçirmek için çok önemli bir kavramdır. Beden sağlığınıza dikkat ettiğiniz kadar ruh sağlığınıza da dikkat etmelisiniz. Dünya Sağlık Örgütüne göre sağlıklı olmak; bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik halinde olmaktan geçer. Ruh sağlığınızı korumak için kendinize olumlu duygular yüklemelisiniz.

 

Öz güven kişinin hayatını yakından etkiler dedik. Öz güven eksikliği yaşamak insana başarısız bir hayat sunabilir. Mutlu bir hayat sürmek niyetindeyseniz her zaman öz güveninizi en yüksek seviyede tutmalısınız. Biz bu yazımızda öz güven ve beraberindeki kavramlardan bahsettik. Öz güven eksikliği yaşamaktaysanız bununla nasıl başa çıkacağınız yönünde tavsiyelerde bulunduk.

 

Unutmayın öz güven eksikliği sorununuzu gidermezseniz anne baba olduğunuzda yetiştireceğiniz çocuklarda da aynı problem olacaktır. İnsanlar bir bütün halinde toplumu oluştururlar. Mutlu insanlar mutlu toplumları meydana getirir. Huzur ve barış içinde yaşayacağımız bir dünya temenni ediyor yazımızı burada sonlandırıyoruz. Hoşça kalın.

Öz Güven Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Öz güveni yüksek, kişinin kendine ve yapabileceklerine inanması demektir.

Kendisiyle ve çevresiyle hatta dünya ile barış içindedir. Hayattan mutlu olmayı bilir. Sorunlarıyla tek başına başa çıkabilir. Kendini toplumda kolayca kabul ettirebilir.

Öz güvenli kadınlar var olabilmek için birilerine ihtiyaç duymaz. Erkeklerin egemenliğinde yaşamak istemez. Güçlüdür ve kendi ayakları üzerinde durabilir.

Kendine güven yaşamaktan korkmamak demektir. Kişinin kendisi hakkında olumlu düşüncelere sahip olmasıdır.

Öz güven zaman ve mekâna göre değişiklik gösteren aktif bir duygudur. Sabit ve yerleşik değildir.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız