Metabolizma Nedir? Nasıl Hızlandırılır?
Fitbakim

Sağlıklı ve dinç bir vücuda sahip olmak için en çok bilinen ve aslında en doğru olan yöntem iyi beslenmek ve düzenli egzersiz yapmaktır. Bu iki yöntem bize düzgün çalışan bir metabolizma sağlar. Fakat insanların yaşının ilerlemesi, cinsiyet, geçirilen hastalıklar gibi faktörler metabolizma hızının düşmesine neden olabilir.

 

Metabolizma hızını arttırmak için farklı birçok yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemlere sayısız örnek verilebilir: Erken kalkmak, güneşlenerek D vitamini almak, gün içerisinde hareket etmek, kahve tüketmek, bol su içmek, alkolden uzak durmak, düzenli uyumak, yeteri kadar protein almak…

 

Bu yazının devamı sayesinde metabolizma hızınız ile ilgili fikir sahibi olabileceksiniz. Eğer metabolizma hızınızın düşük olduğundan şüphe ederseniz hangi yöntemlerin size uygun olduğunu anlamak için doktorunuza başvurmalısınız.

Metabolizma Nedir?

Vücudumuza aldığımız her besin yapım ve yıkım aşamalarından geçerek kullandığımız enerjiye dönüştürülürler veya yapıtaşlarına ayrılarak hücre yapısına katılırlar. İki seçenekte de vücuduma giren besinler bu reaksiyonlardan geçer. Tüm bu yapım ve yıkım olaylarına metabolizma adı verilir.

 

Çocukluk ve ergenlik gibi büyümenin yoğun olduğu dönemlerde yapım faaliyetlerinin çokluğuna ‘anabolizma’ ismi verilir. Yaşlılık çağında ise kas kaybının ve kemik erimelerinin etkisiyle beraber yıkım olayları artar ve buna ‘katabolizma’ denir. Anabolizma ve katabolizma birleştiğinde metabolizma oluşur.

 

Metabolizma hızı kişinin aldığı besinleri ne kadar hızlı yaktığı ile ilgilidir. Metabolizma hızı düşük kişiler kilo verme konusunda zorlanırken metabolizma hızı yüksek kişiler bu konuda bir problem yaşamaz. Hatta halk arasında bilinen tarif etme biçimi ile “kilo almayan” insanların sırrı buradadır. Metabolizma hızları yüksek kişiler genellikle kolay kolay kilo almaz. Bu yazının devamında bulunan başlıklar sayesinde metabolizma hızı hakkında detaylı bilgi sahibi olabilirsiniz.

Metabolizma Hızı Nasıl Belirlenir?

Metabolizma hızı birden fazla fiziksel faktöre bağlıdır. Kişinin yaşı, cinsiyeti, kas kütlesi, vücut ağırlığı, günlük fiziksel aktivite düzeyi, beslenme alışkanlıkları, sağlığının iyiliği, duygusal ve psikolojik durumu bu faktörler arasındadır. Bu faktörlerin metabolizma hızını nasıl etkilediğini aşağıda yazan maddeler sayesinde bulabilirsiniz.

  • Yaş: Kişi çocukluk veya ergenlik dönemindeyse yapım olaylarının fazlalığıyla beraber metabolizma hızı yüksektir. Kişi yaşlanmaya başladığında metabolizma hızı yaşlılıktan negatif yönde etkilenir.
  • Cinsiyet: Kadınlar ve erkekler fiziksel farklılıklara ve hormonlara sahiptirler. Genel olarak erkeklerin kas kütlesi kadınlardan daha fazla olduğu için metabolizma hızları da kadınlara göre daha yüksektir.
  • Kas kütlesi: Kas kütlesi fazla olan kişilerin hareket halindeyken ihtiyaç duydukları enerji de daha fazla olduğu için metabolizma hızları daha fazladır.
  • Vücut ağırlığı: Vücut ağırlığı arttıkça kişinin hücre ve doku miktarı da arttığı için enerji ihtiyacı da yükselir. Metabolizma hızı ve kütle doğru orantılı bir şekilde artar.
  • Günlük fiziksel aktivite seviyesi: Fiziksel aktivitelerin artması vücudun enerji ihtiyacını da arttıracağı için metabolizma hızı yükselir.
  • Beslenme alışkanlıkları: Sık beslenen kişilerde metabolizma hızı daha yüksektir. Çünkü vücut sindirim sırasında enerjiye ihtiyaç duyar. Enerji ihtiyacının yüksek olduğu durumlar da metabolizma hızını arttırır.
  • Sağlık durumu: Eğer ki kişinin farklı kronik hastalıkları varsa yapım ve yıkım reaksiyonları bir döngüye girdiği için metabolizma hızı artabilir.
  • Duygusal ve psikolojik durumu: Bir kişi günlük hayatında sürekli stres altındaysa bu durum vücutta adrenalin salgılanmasına yol açar. Adrenalin hormonu vücutta metabolizma hızını arttırır.

Metabolizmanın Yavaşlamasına Neden Olan Faktörler Nelerdir?

Metabolizma hızı birçok fiziksel faktörden etkilenir. Metabolizma hızını arttırıp azaltmak günlük rutinimize ekleyeceğimiz basit detaylarla beraber çoğu zaman elimizdedir. Bazı örneklerde ise metabolizma hızının kendiliğinden azaldığını görmek de mümkündür. Sizler için metabolizmanın yavaşlamasına neden olan faktörleri aşağıdaki gibi sıraladık:

  • Hipotiroid
  • Yaş
  • Yanlış beslenme
  • Öğün atlamak
  • Düşük kas kütlesine sahip olmak
  • Yağ oranının yüksek olması

Metabolizmanın Hızlı mı Yavaş mı Olduğunu Gösteren Temel İşaretler Nelerdir?

Tüm bunları okuduktan sonra kendi metabolizma hızınızın nasıl olduğunu merak ettiyseniz aşağıdaki maddeler sayesinden kendi metabolizma hızınızın seviyesini öğrenebilirsiniz. Hangi maddelerle kendinizi daha fazla eşleştiriyorsanız metabolizma hızınız buna yakın demek mümkündür.

 

Eğer metabolizma hızınız yüksek ise aşağıdaki özelliklere sahip olmanız mümkündür.

  • Kolay kilo verebilmek
  • Düzensiz bir adet döngüsüne sahip olmak
  • Sürekli olarak enerjik hissetmek
  • Yüksek vücut sıcaklığına sahip olmak
  • Sık sık acıkan biri olmak

Eğer metabolizma hızınız düşükse aşağıdaki özelliklere sahip olmanız mümkündür.

  • Uykudan uyandıktan sonra yorgun hissetmek
  • Saç dökülme problemi yaşamak
  • Konsantrasyon problemine sahip olmak
  • Kabızlık sorunu yaşamak
  • Sık sık şeker tüketme ihtiyacı hissetmek
  • Sebepsiz bir şekilde kilo almak ve bununla beraber kilo vermek konusunda zorlanmak

Metabolizmayı Hızlandırmak İçin Neler Yapılmalıdır?

Metabolizma hızını arttırmak için sayısız yöntem vardır. Hayatımızın metabolizma hızının düştüğü bir dönemindeysek bile bunu aldığımız bazı kararlarla düzeltmek mümkündür. Metabolizma hızınızın düşüklüğünden emin olmak için bir uzmana danışmayı unutmayın. Eğer hızınız gerçekten düşükse hızlandırmak için yollar vardır. Bu yolları sizler için aşağıdaki gibi maddeledik:

  • Günlük ihtiyacımız olan miktarda suyu tüketmek
  • Günde 1-2 bardak yeşil çay içmek
  • Yeme alışkanlıklarımızı düzenli hale getirmek
  • Kas kütlesini arttırmak için düzenli spor yapmak
  • Beyaz un ve rafine şekerden uzak durmak
  • Nefes egzersizleri yapmak
  • Güne erken saatlerde başlamak
  • Protein ihtiyacının tamamını almak

Metabolizma Hızlandırıcı 10 Besin Önerisi

Yukardaki soruda da bahsettiğimiz üzere metabolizma hızımız yeme alışkanlıklarımızla doğrudan ilgilidir. Aşağıdaki 10 besin metabolizma hızını arttırmada yardımcı olur.

  • Et
  • Tavuk
  • Balık
  • Yoğurt
  • Yeşil çay
  • Koyu yeşil yapraklı sebzeler
  • Yumurta
  • Zencefil
  • Pul biber
  • Tarçın

Metabolizmayı Hızlandırmak İçin Besin Planı

Sabah kahvaltı

  • 2-3 dilim peynir
  • 1-2 dilim tam tahıl ekmeği
  • Bol domates, salatalık, yeşil biber, maydonoz

Ara öğün

  • ½ su bardağı süt ile yapılmış kahve

Öğle yemeği

  • 1 tabak sebze yemeği
  • 3-5 yemek kaşığı bulgur
  • 1 küçük kâse yoğurt
  • Az zeytinyağlı bol salata

Ara öğün

  • 1 avuç kadar badem

Akşam yemeği

  • 1 kâse çorba
  • 1 avuç büyüklüğünde kırmızı ya da beyaz et
  • Az zeytinyağlı bol salata

Ara öğün

  • ½-1 su bardağı kefir
  • 1 avuç taze mevsim meyvesi

Özetleyecek Olursak

Bu yazıda bahsi geçen metabolizma hızı arttırıcı tüm bu yöntem ve yiyecekleri hayatınıza katmak sağlığınız için oldukça faydalı olacaktır. Erken uyanmak, alkolden uzak durmak, bol su içmek sadece metabolizma hızını arttırmakla kalmayıp sizi çok sağlıklı bir birey haline de getirir. Hastalıklardan uzak durmanızı, uzun ve sağlıklı bir ömür yaşamanıza yardımcı olur.

 

Eğer metabolizma hızınızın yeterince yüksek olduğunu düşünüyorsanız bile genel sağlık durumunuzun daha iyi bir hale gelmesi için bu yazıda bahsedilen tavsiyeleri uygulayabilirsiniz. Eğer metabolizma hızınızın düşük olduğunu düşünüyorsanız burada yazılan maddeleri uygulamanın yanı sıra mutlaka doktorunuza danışarak gerçek metabolizma hızınızın öğrenin.

 

Bu yazıdaki tüm maddeler sizin için kapsayıcı olmayabilir. Kendi yaş, cinsiyet, genel sağlık durumunuza göre size uygun maddeleri doktorunuzdan öğrenmenizi tavsiye ederiz. Sağlıkla kalın!

Metabolizma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Evet. Hatta sağlıksız beslenerek kilo alan kişilerde kansızlık problemi ortaya çıkar. Çünkü kansızlık aynı zamanda metabolizma hızını da düşürür.

Düzensiz ya da az uyumak metabolizma hızını düşürür. Gündüz uykuları yerine düzenli gece uykuları tercih edilmelidir.

BMH kadınlar ve erkekler için farklı sabitler kullanılarak hesaplanır. Erkekler için BMH; 66,5 + (13,75 x kilo) + (5,03 x boy) – (6,75 x yaş) formülleri kullanılarak hesaplanır.

Metabolizma hızı fazla olduğunda yediklerimiz hızlı bir şekilde enerjiye dönüşür. Metabolizma hızı yüksek olan kişilerde yağ yakımı daha kolaydır.

Metabolizma hızı saat 19.00’’dan itibaren yavaşlamaya başlar. Metabolizma hızı en çok uyku esnasında azalır.

Metabolizma hızını en çok etkileyen şey yiyeceklerdir. Protein ağırlıklı beslenmek metabolizma hızını oldukça arttırır.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız