HTP Nedir? Neden Kullanılır?
Fitbakim

5-HTP tam adıyla da 5-hidroksitriptofan, beyindeki hücreler arasındaki mesajların iletilmesini sağlayan “serotonin” nörotransmitterinin öncülüdür. 5-HTP “Griffonia simplicifolia” isimli bitkiden elde edilir. Yani serotoninin üretilmesinde 5-HTP bir araç görevi görür.

 

Peki vücudumuz serotonine neden ihtiyaç duyar? Dolayısıyla vücudumuza neden 5-HTP takviyesi almalıyız? Serotonin beyindeki en önemli ileti araçlarından bir tanesidir.

 

Serotonin ayrıca vücudunun uyku-uyanıklık dengesinde, açlık ve tokluk hissinin işlenmesinde, normal davranışların devam ettirilmesinde önemli bir rol oynar. Serotonin miktarı az olan kişilerde depresyon, kaygı bozukluğu görülme ihtimali de artar. Depresyonda olmak veya kaygı bozukluğu yaşamak kişinin genel sağlığını da olumsuz yöne etkiler.

 

Tamamen sağlıklı bir bedene sahip olabilmek için belki de ilk kez duyduğunuz ve yeni öğrendiğiniz bu kan değerinizin doğru aralıkta olduğundan emin olmalısınız. Bu sebeple makalenin devamında öğrenecekleriniz ile 5-HTP değerinizin düşüklüğünden şüphe ederseniz bir hekime danışarak değerlerinizi gözden geçirmenizi öneririz.

5-HTP Neden Kullanılır?

5-HTP, yazının ilk kısmında da belirttiğimiz üzere serotonin oluşmasında öncül görevi görür. Serotoninin vücutta etkilediği birçok sistem bulunmaktadır. Bu sebeple 5-HTP seviyesini olması gereken aralıkta tutmak vücut için oldukça büyük önem taşır. Aşağıda 5-HTP’nin vücudumuzda nerelerde kullanıldığı sıraladık. Böylece hangi vücut sistemleri üzerinde etkili olduğunu sizler de maddeler halinde görebileceksiniz. İşte o 3 madde:

  • İştah ve kilo kontrolü: Günümüzde yapılan çalışmalar gösteriyor ki obez kişilerin serotonin seviyeleri, kilosu normal aralıkta olan kişilerin serotonin seviyelerine göre düşüktür. Serotonin seviyesi düşük kişiler eğer obezlerse alkol ve karbonhidratı daha fazla tüketirler. Yapılan çeşitli bilimsel araştırmalar sonucunda anlaşılıyor ki 5-HTP kullanan obez kişilerin yeme miktarı azalmıştır. Hatta bununla beraber tüketilen alkol miktarında da düşüş gözlemlenmiştir.
  • Davranış bozuklukları: Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), agresif davranışlar, anoreksiya ve bulimia gibi yeme bozukluklarının temelinde beyindeki yetersiz serotonin miktarı olduğu tespit edilmiştir. Bir uzman doktor gözleminde 5-HTP takviyesi kullanmak bahsettiğimiz davranış bozukluklarında tedaviye yardımcı olur.
  • Ağrı kesici: Serotonin seviyesi düşük olan kişilerin ağrı toleransının düştüğü gözlemlenmiştir. Serotonin seviyesini yükseltmek amacıyla 5-HTP takviyesi almak günümüzde birçok hastanın başvurduğu bir yöntemdir.

5-HTP’nin Yararları Nelerdir?

5-HTP’nin serotonin öncül maddesi olduğunu biliyoruz. Peki bu durumun bize sağlayacağı faydalardan da yeterince haberdar mıyız? Serotonin vücudun birçok sistemini etkiler ve bir önceki başlıkta nerelerde kullandığını listelemiştik. Yazının bu kısmında ise sizler için 5-HTP’nin yararlarını maddeler halinde sıralayacağız.

 

Kilo Kaybına Yardımcı Olur

 

Vücutta kilo kaybı yaşanırken, açlık hissi yaratacak hormonlar daha fazla salgılanır. Sürekli aç hissetmek, kilo verme sürecini zorlaştırabilir. Kişinin istikrarını zedeleyebilir. 5-HTP kullanmak açlık hissi yaratan hormonların baskılanmasını sağlar.

 

Birçok çalışma gösteriyor ki 5-HTP kullanan aşırı kilolu kişiler doygunluk hissine daha kolay kavuştukları için kilo kaybında artış yaşıyorlar.

 

Ayrıca bir başka araştırmaya göre 5-HTP kullanmak stres veya depresyon nedeniyle artan kilo probleminin de önüne geçiyor.

 

Deprosyon Tedavisinde Kullanılır

 

Depresyon sebebi tam olarak belirlenememiş bir hastalık olsa da yapılan birçok çalışmaya göre serotonin dengesizliği depresyona yol açıyor. 5-HTP takviyesi almanın ise depresyonu tedavi ettiği düşünülüyor. Aynı zamanda 5-HTP takviyesini antidepresanla beraber almanın tek başına antidepresan almaya göre daha efektif olduğu da gözlemlenmiştir.

 

Fibrromiyalji Semptomlarda İyileşme Olur

 

5-HTP takviyesi alan kişilerde fibromiyaljinin yarattığı semptomlarda gerileme olur. Fibromiyalji ise genel kas ağrıları ve vücuttaki belirli noktalarda kronik ağrı ile karakterize edilen bir yumuşak doku romatizmasına verilen isimdir.  

 

Migren Tedavisinde Kullanılır

 

5-HTP takviyesi kullanmak, mide bulantısı ve bulanık görmenin de dahil olduğu baş ağrılarına sebep olan migreni tedavi etmeye yardımcı olur. Migrenin nedeni kesin bir biçimde bilinmese de bazı araştırmacılar serotonin düzeyinin düşük olmasından kaynaklı olduğunu düşünüyor.

 

Uyku Kalitenizin Artmasına Yardımcı Olur

 

5-HTP melatonin hormonuna dönüştürülebilen seratonini üretir. Melatonin uykunun düzenlenmesinde etkili olan bir hormondur. Gece olduğunda vücudun uyku durumuna geçmesi için artarak gündüz olduğunda azalarak vücudun uyanmasını sağlar.

 

5-HTP takviyesi kullanmak vücuttaki melatonin seviyesini arttırır. Melatonin seviyesinin yükselmesi ise uyku kalitesinin artması anlamına gelir.

5-HTP’nin Olası Yan Etkileri Nelerdir?

Yazının üst kısımlarında okuduğunuz üzere 5-HTP takviyesi kullanmak vücuttaki birçok sistemi doğrudan etkiliyor. Seratonine dönüşen 5-HTP birçok vücut sistemi üzerinde etkili olduğu için olumlu etkilerinin yanında negatif yönleri de tüm vücutta kendini gösterir. 5-HTP seviyesinin aşırı artması veya çok düşük kalması bu yan etkilere yol açabilir.Bu olası yan etkileri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür.

  • Mide bulantısı, ishal ve kusmaya neden olabilir.
  • Uzun süreli kullanımlarda dopamin, norepinefrin ve epinefrin seviyesini azalttığı gözlemlenmiştir.
  • Bazı ilaçları kullanmak vücuttaki serotonin seviyesini arttırır. Bununla beraber 5-HTP takviyesi kullanmak vücuttaki serotonin seviyesini istenmeyen bir yüksekliğe çıkarabilir. Bu durum ise serotonin sendromuna sebep olabilir.
  • Kişinin eozinofili myalji sendromu yaşamasına sebep olabilir.

5-HTP’nin nadir görülen yan etkileri de hipomani, baş ağrısı ve kalp çarpıntısı yaşamaktır.

5-HTP İçin Doz Önerileri

5-HTP takviyesinin dozu için genel bir bilgi vermek mümkün değil. Hangi dozda kullanmanız gerektiği hangi amaç doğrultusunda aldığınızla direkt olarak ilintili bir durumdur.

  • Eğer kilo kontrolü için kullanıyorsanız yemek yemeden 30 dakika önce 250-300 mg
  • Depresyon tedavisi için kullanıyorsanız en az bir hafta boyunca öğünlerle beraber günde üç kez 50-100 mg
  • Fibromiyalji semptomlarının azaltılması için kullanıyorsanız en az iki hafta boyunca öğünlerle beraber günde üç dört kez 100 mg
  • Migren tedavisinde kullanıyorsanız en az iki üç hafta boyunca öğünlerle birlikte günde iki üç kez 100-200 mg
  • Uyku kalitesinin arttırmak için GABA ile birleştirerek kullanın. Uyumadan 30-45 dakika önce 100-300 mg

5-HTP Hakkında Bilinmesi Gereken Terimler

Bu yazının tamamını kolay bir biçimde anlayabilmeniz için yazıda kullanılan terimleri ve anlamlarını derlemek istedik. Bu başlık sizler için mini bir sözlük niteliğindedir.

  • Dopamin: Bireyi mutlu eden aktiviteler sırasında salgılanan bir hormondur. Örneğin; aşık olmak, zevk alınan etkinlikleri yapmak, cinsel doyuma ulaşmak
  • Norepinefrin/noradrenalin: Vur-kaç, savaşma, korku, endişe ve kaygı anlarında salgılanan bir hormondur.
  • Beta endorfin: Vücudun doğal ağrı kesicileridir.
  • Melatonin: Uyku düzenleyicidir. Vücudun renk pigmentlerinin oluşmasını sağlar.
  • Serotonin: Mutluluk hormonudur.

Sonuç Olarak

5-HTP vücutta serotonin oluşması için bir öncül olduğundan yazının başında bahsetmiştik.Serotonin neredeyse tüm vücut sistemleri etkilediği için doğru aralıkta olması sağlığımız için oldukça önemlidir.

 

Eğer 5-HTP takviyesi alma düşüncesindeyseniz kan değerlerinizin hangi aralıkta olduğundan emin olmanızı öneririz. Her türlü takviye için bir sağlık profesyoneline başvurmayı unutmayınız. Yan etkilerinden korunmak için de bu sürecin bir doktor tarafından kontrol edilmesi önemlidir.

5-HTP Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

5-HTP vücutta serotonine dönüşür. Serotoninin bir görevi de vücuttaki iştah, ağrı ve uyku durumlarını düzenlemektir. Yüksek miktarda serotonin kilo kaybını tetikler, kişinin yaşadığı depresyon semptomlarını azaltır, migren ataklarının sıklık durumunu azaltır. Aynı zamanda uyku kalitesinin artmasına da yardımcı olur.

5-HTP kullanırken veya başka bir takviye kullanırken alkol tüketmemelisiniz. Bu durumun riskleri tam olarak bilinmese de bu hatayı yapan bazı kişilerin nöbet geçirdiği ve serotonin sendromu yaşadığı gözlemlenmiştir.

Vücutta serotonin miktarının artması enerjinin yükselmesine neden olur. Aynı zamanda dayanıklılığı arttırır, kişinin kendine daha motive hissetmesine sebebiyet verir.

Bu konuda net bir cevap vermek mümkün değildir. Çünkü 5-HTP ve melatonin arasında bir etki bulunamamıştır. Ancak bu durum bir etkileşim olmadığı anlamına gelmez. Mutlaka doktorunuza başvurun.

Konuyla Alakalı Diğer Yazılarımız